Gdzie kręcono Akademię Pana Kleksa? Lokacje filmowe

Większość scen do „Akademii Pana Kleksa” kręcono w Polsce – przede wszystkim w Pałacu w Nieborowie, Zamku w Gołuchowie, Łodzi, Piotrkowie Trybunalskim, Książu i Warszawie, a w filmie z 1983 roku pojawiają się także Tatry, Dunajec oraz plenery na Krymie. Dwie ekranizacje – „Akademia Pana Kleksa (1983)” i „Akademia Pana Kleksa (2023)” – łączy zwłaszcza bajkowy Gołuchów, który zagrał tytułową akademię i jej otoczenie. Jeśli ciekawi Cię, gdzie dokładnie stanęła kamera i co dziś można zobaczyć w tych miejscach, przejrzyj ten przewodnik po filmowych lokacjach.

Gdzie kręcono „Akademię Pana Kleksa” z 1983 roku?

Filmowa podróż zaczęła się w pierwszej połowie lat 80., a efektem była „Akademia Pana Kleksa (1983)”, która przyciągnęła do kin aż 14 094 014 widzów. Taki wynik dał produkcji 6. miejsce pod względem frekwencji w polskich kinach przed 1989 rokiem. Za niezwykły klimat odpowiadało kilka starannie dobranych lokalizacji – od barokowych pałaców, przez mroczne zamki, po górskie krajobrazy.

Twórcy zestawili polskie zabytki z plenerami zagranicznymi, co w latach 80. nie było wcale oczywiste. Obok Nieborowa czy Łodzi na ekranie pojawiają się więc także skały nad Dunajcem, Tatry, a nawet Krym z jego słynnymi pałacami.

Pałac w Nieborowie i park Arkadia

Najważniejszym adresem pierwszej ekranizacji jest Pałac w Nieborowie, barokowa rezydencja z rozległym ogrodem, doskonale widoczna z głównej drogi. To właśnie tu „zamieszkała” szkoła Ambrożego Kleksa – widoczna w filmie brama do dziś przyciąga miłośników filmu, którzy szukają kadrów z dzieciństwa.

Zaskoczeniem bywa fakt, że pałac zagrał jedynie zewnętrzną część filmowej szkoły. Wszystkie wnętrza akademii to scenografia zbudowana w halach Zodiak Studio w Łodzi – tam powstały kolorowe sale, korytarze i gabinet Pana Kleksa. Blisko pałacu leży romantyczny park Arkadia, gdzie pośród klasycystycznych budowli kręcono spotkanie Adasia z Golarzem Filipem przy Akwedukcie czy kryjówkę Szpaka Mateusza w Przybytku Arcykapłana.

Zamek Książ i „marsz wilków”

Jedna z najbardziej pamiętnych scen – atak zaczarowanych wilków i przemiana księcia Mateusza w szpaka – powstała w okolicach zamku Książ. Ekipa wykorzystała punkt widokowy Grób Olbrzyma, z którego rozpościera się panorama na zamek. Mroczna muzyka TSA połączona z surowym krajobrazem stworzyła sekwencję, którą wielu widzów do dziś wspomina jako najsilniejsze filmowe przeżycie z dzieciństwa.

Łódź i Piotrków Trybunalski

Miasta centralnej Polski odegrały dużą rolę w scenach „zwykłego” świata Adasia. W Piotrkowie Trybunalskim w piosence „Na tapczanie siedzi leń” widać starówkę, a ulica Rycerska stała się tłem dla „Witajcie w naszej bajce”. Z kolei Łódź dała kameralne podwórka przy Piotrkowskiej – pod numerem 26 zachowały się komórki z drewnianymi schodami, na których na początku filmu siedzi Adaś, a chwilę później chłopiec przechodzi przez podwórze przy Piotrkowskiej 38.

Na ekranie miga też Pałac Biedermana przy ulicy Franciszkańskiej 1/5. To przykład, jak twórcy łączyli miejską tkankę Łodzi z baśniową opowieścią – często bez widocznych efektów specjalnych, za to z umiejętnym kadrowaniem.

Zamek w Gołuchowie i zagraniczne plenery

W pierwszej ekranizacji pojawia się także Zamek w Gołuchowie, gdzie nagrywano sceny we wnętrzach. Renesansowa budowla, której historia sięga lat 1550–1560, idealnie pasowała do wyobrażenia o dawnej rezydencji pełnej tajemnic. Otacza ją park-arboretum o powierzchni 158 hektarów, zaprojektowany przez Adama Kubaszewskiego – ogrodnika, który stworzył naturalistyczny ogród z rzadkimi i egzotycznymi drzewami.

Lista plenerów nie kończyła się jednak w Polsce. Kamera stanęła także nad przełomem Dunajca, w Tatrach, w Jaskółczym Gnieździe na Krymie oraz w Pałacu Woroncowa w Ałupce. Radzieckie studio Gorkiego – koproducent filmu – wskazywało atrakcyjne lokalizacje i użyczyło nawet replikę statku znanego z filmu „Dzieci kapitana Granta” z 1936 roku. Ta łajba stała się filmowym okrętem Pana Kleksa.

Wnętrza Akademii z 1983 roku nie istnieją fizycznie – to dekoracje zbudowane w halach Zodiak Studio, połączone z ujęciami fasady Pałacu w Nieborowie i parku Arkadia.

Gdzie kręcono „Akademię Pana Kleksa” z 2023 roku?

Nowa wersja – „Akademia Pana Kleksa (2023)” w reżyserii Macieja Kawulskiego – to film muzyczny, który już w weekend otwarcia obejrzało około 840 tysięcy widzów. Historia jest uwspółcześniona, bohaterką staje się Ada, a początek przenosi widza m.in. do Nowego Jorku czy Katowic. Mimo zmian twórcy zachowali silny związek z oryginałem, także w wyborze miejsc.

Najważniejszym plenerem znów okazał się Gołuchów. Zamek z Wielkopolski, już wcześniej obecny w filmie z 1983 roku, w nowej produkcji gra akademię nawet szerzej niż barokowy Nieborów w poprzedniej odsłonie.

Zamek w Gołuchowie jako nowa Akademia

Zwiastun i film jasno pokazują, że to właśnie tu przeniesiono główną siedzibę szkoły Pana Kleksa. Dziedziniec, wieże, charakterystyczne dachy kryte łupkiem oraz monumentalna klatka schodowa tworzą wiarygodną przestrzeń baśniowej rezydencji. Zamek, przebudowany w XIX wieku pod okiem Izabelli Działyńskiej (prace trwały w latach 1875–1882), zyskał wtedy formę inspirowaną zamkami nad Loarą, co dziś idealnie współgra z filmową konwencją.

Wnętrza gołuchowskiego zamku kryją sale muzealne, gabloty wzorowane na Luwrze i kolekcje, które właścicielka planowała jako połączenie rezydencji i muzeum. Ten charakter – mocno „kolekcjonerski” – został w filmie wykorzystany do budowania wrażenia, że akademia jest miejscem pełnym niezwykłych przedmiotów i historii.

Warszawa, Brzesko i inne miejsca

Choć w zwiastunie najmocniej wybija się Gołuchów, spora część zdjęć powstała też w Warszawie. Stolica pojawia się w ujęciach współczesnego miasta – część z nich jest dość łatwa do rozpoznania dla mieszkańców, inne wymagają już filmowego „śledztwa”.

Do stworzenia bogatych wnętrz akademii posłużył Pałac Goetzów w Brzesku. Słynna klatka schodowa, znana między innymi z filmu „Kler” Wojciecha Smarzowskiego, stała się jedną z osi wizualnych produkcji. Dodatkowo ekipa zawitała w Tatry, do Ojrzanowa oraz za granicę – do Bułgarii i Norwegii, gdzie nagrywano sceny wymagające bardziej surowych lub spektakularnych krajobrazów.

Zamek w Gołuchowie jest jedynym miejscem, które w obu wersjach – z 1983 i 2023 roku – pełni rolę filmowej Akademii, łącząc pokolenia widzów jednym plenerem.

Jakie miejsca łączą obie ekranizacje?

Między filmem z lat 80. a współczesną wersją powstało wiele pomostów – od obsady i muzyki, po lokacje. Najciekawszym z nich jest właśnie Gołuchów, który doczekał się filmowej „drugiej kariery”. W pierwszym filmie pojawiał się głównie we wnętrzach, w nowym – w pełni „przejmuje” funkcję baśniowego kampusu.

W obu przypadkach twórcy świadomie sięgnęli po obiekty o silnej tożsamości historycznej: Pałac w Nieborowie, zamek Książ, łódzkie kamienice, a potem Gołuchów i Pałac Goetzów. Dzięki temu baśń Tuwima (i jej późniejsze wariacje) została zakorzeniona w realnych miejscach, które można odwiedzić i zobaczyć na własne oczy.

Co dziś zobaczysz w filmowych miejscach?

Wiele lokacji z „Akademii Pana Kleksa” to dziś żywe instytucje kultury. Zamek w Gołuchowie jest jednym z oddziałów Muzeum Narodowego w Poznaniu – można tam obejrzeć rzadkie meble, gobeliny, renesansowe malarstwo oraz elementy oryginalnego wyposażenia rezydencji. W piwnicach znajduje się Sala Muzealna, w której Izabella Działyńska prezentowała niegdyś swoje zbiory rzemiosła artystycznego.

Otaczający zamek park, dziś zarządzany przez Ośrodek Kultury Leśnej działający w strukturach Lasów Państwowych, obejmuje około 200 hektarów. To nie tylko tło znane z filmu, ale także arboretum z licznymi okazami rzadkich drzew, zabytkowymi budynkami (jak Dybul czy dawna Kasa) i Muzeum Leśnictwa z wystawą „Ochrona lasu”. Spacer po tych alejach pozwala zobaczyć, gdzie kręcono sceny, ale też jak zmieniała się przyroda wokół zamku.

Nieborów, Arkadia i Książ

W Nieborowie turysta może obejrzeć fasadę znaną z filmu, wejść na dziedziniec i przejść się po ogrodzie, który w kadrze stał się podwórzem akademii. Park Arkadia zachował romantyczny charakter z czasów, gdy ekipa nagrywała tu spotkanie z Golarzem Filipem – akwedukt, świątynie, mostki wciąż tworzą scenerię jak z baśni.

Z kolei Książ łączy filmowe skojarzenia z bogatą historią zamku. Punkt widokowy Grób Olbrzyma, gdzie nagrywano marsz wilków, jest dziś popularnym miejscem spacerów wśród gęstych, górskich lasów.

Łódź, Piotrków i Warszawa

Miasta, które zagrały w „Kleksie”, dają inną perspektywę – pokazują, jak zwykłe podwórko czy ulica mogą stać się częścią filmowej legendy. Łódzka Piotrkowska ze swoimi podwórkami, Piotrków Trybunalski z ryneczkiem i wąskimi uliczkami, a w nowszej wersji Warszawa z nowoczesną architekturą, tworzą tło dla bohaterów jeszcze zanim trafią oni do magicznej szkoły.

„Akademia Pana Kleksa (1983)” i „Akademia Pana Kleksa (2023)” to nie tylko filmy, ale też przewodnik po polskich zamkach, pałacach i miastach – od Nieborowa po Gołuchów.